Hidroxit lưỡng tính là thuật ngữ khá phổ biến trong hóa học nhưng không phải ai cũng hiểu rõ. Do đó, nếu đang muốn tìm hiểu về loại Hidroxit này, các bạn hãy theo dõi nội dung mà LabVietChem chia sẻ dưới đây.
1. Tổng quan Hidroxit lưỡng tính
1.1. Định nghĩa Hidroxit
Hidroxit là tên gọi chung của nhóm OH-. Đây là nhóm anion nhị nguyên tử, bao gồm 1 nguyên tử Oxi và 1 nguyên tử Hidro kết hợp với nhau. Sự kết hợp này xuất hiện quá trình phân li của bazơ gây phát sinh từ. Vì thế, hầu hết các Hidroxit đều có tính chất giống như một bazơ thông thường.
Hidroxit là nhóm OH-
1.2. Lưỡng tính là gì?
Lưỡng tính được biết đến theo các thuyết Bronsted và thuyết điện ly. Bao gồm:
- Là chất có khả năng đồng thời cho và nhận Proton H+ trong thuyết Bronsted.
- Là chất có thể phân ly theo hai kiểu khác nhau cùng lúc là kiểu bazơ và kiểu axit theo thuyết điện ly.
1.3. Hidroxit lưỡng tính là gì?
Hidroxit lưỡng tính có khả năng phân li như một acid hoặc phân li như một bazơ khi hòa tan trong nước.
Ví dụ: Kẽm Hidroxit (Zn(OH)2) có khả năng phân li trong nước như sau:
- Khả năng phân li như một bazơ: Zn(OH)2 phân li thành ZnO22- và 2H+
- Khả năng phân li như một axit: Zn(OH)2 phân li thành Zn2+ và 2OH-
Hidroxit lưỡng tính hòa tan trong nước phân li như một axit và một bazơ
2. Các chất có tính lưỡng tính là?
Một số chất có tính lưỡng tính thuộc Hidroxit lưỡng tính là:
2.1. Nhôm Hidroxit
Nhôm Hidroxit có công thức là Al(OH)3. Đây là hợp chất hóa học được tìm thấy nhiều trong tự nhiên nhưng tồn tại dưới dạng khoáng gibbsite màu trắng, không tan trong nước.
Al(OH)3 có tính chất sau:
- Khối lượng riêng: 2.42 g/ cm3
- Khối lượng mol 78.00 g/ mol
- Độ hòa tan: 0.0001 g/100 ml
- Nhiệt độ nóng chảy: 3000C
- Bền với nhiệt, tác dụng với axit mạnh và bazơ mạnh.
Ví dụ:
- Phản ứng với axit: Al(OH)3 + 3HCl → AlCl3 + 3H20
- Phản ứng với bazơ: Al(OH)3 + KOH → 4KAlO3 + 2H2O
2.2. Kẽm Hidroxit
Kẽm Hidroxit có công thức hóa học là Zn(OH)2. Đây là hidroxit lưỡng tính với công thức cấu tạo HO - Zn - OH.
Kẽm Hidroxit có phản ứng với axit, bị hòa tan trong Amoniac và kiềm. Ngoài ra, Kẽm Hidroxit còn tác dụng với các axit hữu cơ và tham gia vào phản ứng nhiệt phân ở nhiệt độ cao.
Ví dụ:
- Phản ứng với axit Sunfuric: Zn(OH)2 + H2SO4 → ZnSO4 + 2H2O
- Phản ứng với Natri Hidroxit: Zn(OH)2 + 2NaOH → Na2ZnO2 + 2H2O
- Phản ứng với Amoniac: Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4](OH)2
- Phản ứng nhiệt phân: Zn(OH)2 → ZnO + H2O (Điều kiện: Nhiệt độ cao)
- Phản ứng với axit hữu cơ: 2CH3COOH + Zn(OH)2 → (CH3CCO)2Zn + 2H2O
Zn(OH)2 là Hidroxit lưỡng tính
2.3. Chì Hidroxit có phải là chất lưỡng tính không?
Chì Hidroxit là chất rắn màu trắng, không tan trong nước. Công thức phân tử là Pb(OH)2 và công thức cấu tạo là HO - Pb - OH.
Chì Hidroxit có thể tác dụng với axit và bazơ nên đây là một Hidroxit lưỡng tính.
Ví dụ các phản ứng như sau:
- Tác dụng với axit: Pb(OH)2 + 2HCl → PbCl2 + 2H2O
- Tác dụng với bazơ: Pb(OH)2 + 2NaOH→ Na2PbO2 + 2H2O
- Dễ bị phân hủy ở nhiệt độ cao: Pb(OH)2 → PbO + H2O (Điều kiện nhiệt độ cao)
3. Phương trình điện li Hidroxit lưỡng tính
Một số phương trình điện li của Hidroxit lưỡng tính:
3.1. Phương trình điện li của Al(OH)3
Al(OH)3 ⇌ Al3++ 3OH−
Al(OH)3 ⇌ H+ + AlO2− + H2O
3.2. Phương trình điện li của Zn(OH)2
Zn(OH)2 ⇌ Zn2+ + 2OH-
Zn(OH)2 ⇌ 2H+ + ZnO22-
4. Một số câu hỏi thường gặp
Hidroxit lưỡng tính có thể tác dụng được với axit và bazơ. Khi nhắc đến chất này, nhiều người còn thắc mắc một số vấn đề liên quan. Dưới đây là câu trả lời để bạn tham khảo:
4.1. Các Hidroxit lưỡng tính có tính axit mạnh hay yếu?
Hidroxit lưỡng tính có khả năng tan trong nước không cao. Vì thế, tính axit và bazơ của chất này yếu. Ví dụ:
Khả năng phân li yếu của Al(OH)3 như sau:
- Al(OH)3 phân li như bazơ tạo thành Al2O33- và 3H+
- Al(OH)3 phân li như axit tạo thành Al3+ và 3OH-
4.2. Mg(OH)2 có phải là Hidroxit lưỡng tính không?
Mg(OH)2 là Bazơ bởi khi tan trong nước chất này chỉ được phân li theo kiểu Bazơ. Vì thế, Mg(OH)2 là chất không có tính lưỡng tính.
Phương trình phân li như sau: Mg(OH)2 ⇌ Mg2+ + 2OH-
5. Bài tập về Hidroxit lưỡng tính
Bạn hãy cùng tham khảo một số bài tập Hidroxit lưỡng tính dưới đây:
Một số Hidroxit
Bài tập 1: Trong các câu sau, chất nào là Hidroxit lưỡng tính?
- Zn(OH)2
- Mg(OH)2
- Fe(OH)2
- NaOH
Trả lời: Đáp án đúng là A. Zn(OH)2
Bài tập 2: Trong các ion sau, đâu là dãy có tính chất lưỡng tính
- ZnO; Al2O3; H20
- Cl-; Na+; NH4+; H20
- NH4+; Cl-; H2O
- Cl-; Na+
Trả lời: Đáp án A đúng. Cả ZnO; Al2O3 và H20 đều là chất có thể phân li theo axit, bazơ.
Bài tập 3: Trong các chất dưới đây, đâu là Hidroxit lưỡng tính?
- Al(OH)3, Cr(OH)2
- Sn(OH)2, Pb(OH)2
- Zn(OH)2
- Cả 3 đáp án trên đều đúng
Trả lời: Đáp án đúng là D
Hidroxit lưỡng tính là chất vừa có thể phân li như một axit vừa có thể phân lý như một bazơ. Nếu muốn tìm hiểu nhiều hơn về Hidroxit lưỡng tính hay các hóa chất khác, hãy liên hệ với LabVIETCHEM theo số hotline: 0826 020 020 để được tư vấn và giải đáp chi tiết.