Khi luật nhân quả bị hiểu sai và giản lược
Luật nhân quả là một hệ thống triết học vô cùng phức tạp trong Phật Giáo. Song, nó lại hay bị đơn giản hoá thành những công thức, lời đe dọa, phán xét, và cả những trò đùa vô cùng ác ý trên mạng xã hội.
Điển hình như tranh nhân quả - một bộ minh hoạ về quả báo và điềm lành bạn sẽ gặp ở kiếp sau nếu bạn làm việc tốt hay việc xấu ở kiếp này. Về mục đích, có thể nó hướng con người đến một đời sống thiện tâm hơn. Nhưng cách thể hiện có thể khiến chúng ta hiểu sai về Phật giáo.
Nó quy giản luật nhân quả thành một bộ công thức đơn giản, ví dụ:
Nếu kiếp này bạn đa tình dâm đãng, kiếp sau bạn đồng tính, gia đình tan vỡ.
Nếu kiếp này bạn cất giữ tiền lâu quá mà không làm phúc thiện, kiếp sau bạn hết tiền.
Bộ tranh này vừa được trưng bày ở nhiều chùa chiền, và đôi lúc cũng trở thành meme, bị các bạn trẻ đùa cợt trên mạng xã hội.
Ngoài ra, phiên bản đơn giản của luật nhân quả này còn được sử dụng bởi các nhóm cực đoan, có thể gây hại tới cho xã hội. Đơn cử, trên Facebook gần đây xuất hiện một số group tuyên truyền cấm dục, xem nhu cầu sinh lý của con người là ác quỷ, thay vì tìm hiểu kiến thức giáo dục giới tính.
Cách đây không lâu, bà Phạm Thị Yến, hay “cô Yến” cũng nhân danh luật nhân quả để rao giảng ở chùa Ba Vàng rằng đồng tính là quả báo và nghiệp chướng từ kiếp trước, vì thế cần phải được chữa trị. Mượn bóng tôn giáo để tuyên truyền tư tưởng lỗi thời, “cô Yến” gây ra những luồng dư luận xã hội tiêu cực.
Bên cạnh đó, mặc cho giáo lý của nhà Phật dạy con người phải biết loại bỏ lòng tham sân si, thì những công thức trong tranh nhân quả vẫn được sử dụng như thể sách self-help, với lời quảng cáo “Những người biết sống thiện lương, nhân quả sẽ khéo chỉ đường thành công”, đi kèm với lời dạy “Kiếp trước chơi game lãng phí thời gian kiếp người, kiếp sau khó trở lại đầu thai làm người.”