Tôi viết bài này khoảng năm 2001, khi mới từ Đức qua Mỹ được khoảng năm rưỡi. Từ đó đến nay (2021), đã hơn hai mươi năm. Giờ thì tôi thấy càng cô đơn càng tốt, đỡ phải nói nhiều với bọn em chã, mất thời gian, phí nước bọt, mòn bàn phím.
Trăng vàng hăm hở vượt ngọn cây,
Ngoảnh trông lối cũ bụi giăng đầy.
Đông Tây kim cổ âu là vậy,
Cung Cuội đơn côi cũng bởi đây.
Đây là một bài thơ của một anh bạn tôi gặp hơn mười năm trước trên một pháo đài cổ gần Frankfurt, Germany, nhân dịp họp mặt Lưu học sinh Việt nam toàn Liên bang Đức. (Tôi thì chả phải du học sinh gì, nhưng có cô bạn dắt đi, thì tôi đi theo ;) ). Ngày ấy, trong khi các anh chị em tràn đầy nhiệt tình tâm huyết tuổi trẻ hăng hái thảo luận xem học xong thì ở hay về, làm thế nào để có việc làm ở Đức hoặc ở Việt nam, nghiên cứu, tính toán những công thức, phương trình, thuật toán, mô hình, lý thuyết gì gì, thì tôi với anh chỉ uống rượu, nói chuyện Aristotle, Plato, Kannt, Nietzsche, kiến trúc Hy Lạp, La Mã, Roman, Gothic, Rococo, Áp dụng âm dương ngũ hành phương Đông vào kiến trúc phương Tây, Yoga, Đạo Đức kinh ... Về lại Berlin, tôi và anh cũng thường tụ tập uống rượu tán phét. Trong một lần đã hết vài chai XO và rất nhiều sushi, anh đã đọc cho tôi nghe bài thơ nói về sự cô đơn của chú Cuội trên cung Trăng, cũng là nỗi cô đơn của một con người không còn ai để chia sẻ, khi chỉ còn mình mình đi một lối, mọi thứ đã rớt lại hết phía sau, và con đường sau lưng mình bụi cũng đã phủ đầy. Nỗi buồn của anh cũng như nỗi buồn của Độc cô cầu bại, suốt quãng cuối cuộc đời lê bước khắp giang hồ chỉ mong tìm được một người tiếp được của mình một chiêu kiếm.
Nhưng rồi cuộc vui nào cũng có lúc tàn. Anh về Việt nam. Tôi qua Mỹ. Suốt bao nhiêu năm lê bước giang hồ, có nhiều lần trong "những phen reo hót, những cơn say/ những lúc mây đen ám mặt mày", tôi lại nhớ đến anh. Thật kinh khủng khi một diagram đẹp hay một thuật toán lý thú của mình được quy thành tiền. Bọn em chã chỉ hiểu được vẻ đẹp thuật toán hay kiến trúc phần mềm bằng con số dollar gắn kèm với nó. Thật kinh khủng khi người ta thán phục bạn có thể bơi trên biển trong mùa Đông Bắc Mỹ khi tuyết rơi lắc rắc trên đầu, nhưng không hiểu gì về Triết học Phương Đông và những mối quan hệ của con người và vũ trụ. Thật kinh khủng khi người ta nói đến nhà cửa, tiền bạc, xe cộ, địa vị, sở hữu tài sản như thước đo giá trị con người, thay vì lòng tử tế. Thật kinh khủng khi người ta dùng những tính từ kêu choang choang như phấn đấu, mục đích, chí tiến thủ để che đậy lòng tham.
Tất nhiên tôi không thể, và không hề có ý nghĩ là sẽ thuyết phục mọi người đều có ý nghĩ giống tôi. Nhưng cũng chính vì thế, nên mặc dù trên highway tôi đi có rất nhiều xe cộ, tôi vẫn luôn cảm thấy bụi bốc lên trên con đường hoang vắng, thê lương sau gót chân mình. Xung quanh ta luôn vẫn có người, nhưng sự cô đơn về mặt tinh thần mới thật là kinh khủng.
