EU đã đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 - trùng khớp với cam kết của Việt Nam, điều này thể hiện mức độ cam kết cao. Đức thậm chí còn đặt mục tiêu sớm hơn, vào năm 2045, và kỳ vọng sẽ trở thành quốc gia phát thải âm vào năm 2050, tức là lượng khí nhà kính được hấp thụ sẽ lớn hơn lượng phát thải. Đây là một mục tiêu rất tham vọng.
Tôi cho rằng, trong hành trình hướng tới các mục tiêu khí hậu đó, có thể rút ra 3 trụ cột chính trong quá trình chuyển đổi xanh mà Đức và EU đang theo đuổi, và cũng có nhiều điểm tương đồng với định hướng của Việt Nam.
Thứ nhất là mở rộng năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả năng lượng. Ngành năng lượng là nguồn phát thải lớn nhất, do đó việc chuyển đổi năng lượng sang điện mặt trời, điện gió, thủy điện… là điều tất yếu. May mắn là chi phí cho năng lượng tái tạo ngày nay đã giảm mạnh, thậm chí rẻ hơn cả điện từ nhiên liệu hóa thạch. Điều này khiến cho việc triển khai năng lượng sạch không còn chỉ là mục tiêu môi trường, mà còn là lựa chọn kinh tế khôn ngoan. Cả Đức và Việt Nam đều là những nước nhập khẩu ròng nhiên liệu hóa thạch và phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu này để sản xuất điện. Do đó, đẩy nhanh phát triển năng lượng tái tạo không chỉ mang lại lợi ích khí hậu mà còn củng cố an ninh năng lượng quốc gia.
Thứ hai là áp dụng cơ chế định giá carbon. Đây là một công cụ rất hiệu quả nhằm đưa yếu tố môi trường vào quyết định đầu tư. Thay vì đặt ra hàng loạt quy định riêng cho từng ngành, cơ chế định giá carbon - thông qua thuế hoặc hệ thống mua bán phát thải - tạo ra một tín hiệu thị trường rõ ràng: Phát thải gây tốn kém, giảm phát thải mang lại lợi ích.
Và thứ ba là tăng cường khả năng hấp thụ carbon từ thiên nhiên. Điều này đồng nghĩa với việc bảo vệ và phục hồi các hệ sinh thái như rừng, đất than bùn, đất ngập nước, thảm cỏ tự nhiên… Đây không chỉ là "lá phổi" hấp thụ CO₂, mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học - một ưu tiên toàn cầu khác. Việt Nam có tiềm năng lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, với tỷ lệ che phủ rừng hơn 40%. Nhưng tiềm năng hấp thụ carbon còn lớn hơn nữa nếu mở rộng sang các hệ sinh thái khác.
Nhìn từ góc độ toàn cầu, tôi cho rằng 3 trụ cột này là nền tảng xuyên suốt trong chiến lược Net-zero, tuy nhiên, quá trình chuyển đổi tất nhiên phải bao trùm tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế và xã hội của bất kỳ quốc gia nào. Và Việt Nam đang đi đúng hướng khi đồng thời thúc đẩy phát triển năng lượng sạch, chuẩn bị cho hệ thống định giá carbon và duy trì vai trò quan trọng của rừng trong chiến lược khí hậu.
